Ölümdən sonra saç və dırnaq uzanırmı?

Ölümdən sonra saç və dırnaqların uzanması çox yayılan fikirlərdən biridir. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, insan öldükdən sonra saç və dırnaqlar həqiqi mənada böyüməyə davam etmir. Bu görüntünün əsas səbəbi bədəndə baş verən fiziki dəyişikliklərdir.
Menbe.az saytında ölümdən sonra saç və dırnaqların həqiqətən uzanıb-uzanmadığını və onların niyə daha uzun göründüyünün elmi səbəblərini öyrənəcəksiniz.

Ölümdən sonra saç və dırnaq uzanırmı?

Saçın və dırnağın böyüməsi canlı hüceyrələrin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Saç follikulunda və dırnağın kök hissəsində yerləşən hüceyrələr bölünərək yeni toxuma yaradır. Bunun üçün qan dövranı, qida maddələri, oksigen və hormonal proseslər lazımdır.
Ölümdən sonra qan dövranı dayanır və hüceyrələr normal fəaliyyətini davam etdirə bilmir. Buna görə saçın və dırnağın əvvəlki şəkildə böyüməsi mümkün deyil. Tibbi mənbələr də ölüm sonrası saç və dırnaq artımının həqiqi böyümə olmadığını göstərir.

Bəs niyə daha uzun görünür?

Bu təsəvvürün yaranmasının əsas səbəbi dərinin quruması və yığılmasıdır. Bədən maye itirdikcə dəri əvvəlki elastikliyini itirir və bəzi nahiyələrdə geri çəkilir.
Barmaqların dərisi dırnağın ətrafından çəkildikdə dırnağın əvvəllər də mövcud olan hissəsi daha çox görünür. Üzdə və çənə nahiyəsində də dərinin yığılması tüklərin daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb ola bilər. Beləliklə, dırnaq və saç uzanmır, sadəcə onları əhatə edən yumşaq toxumaların dəyişməsi nəticəsində daha uzun təsiri yaranır.

Saçın böyüməsi necə baş verir?

Saçın görünən hissəsi əsasən keratindən ibarətdir. Saçın böyüməsini təmin edən əsas hissə isə dərinin altında yerləşən saç follikuludur.
Follikulun daxilindəki hüceyrələr bölünərək yeni saç materialı əmələ gətirir. Bu proses üçün orqanizmdə enerji mübadiləsinin, qan dövranının və hüceyrə fəaliyyətinin davam etməsi lazımdır. Ölümdən sonra saç follikulları müəyyən müddət quruluşunu qorusa da, bu, onların normal saç istehsal etdiyi anlamına gəlmir. Histoloji araşdırmalar ölüm sonrası saç follikullarında tədricən degenerativ dəyişikliklərin başladığını göstərir.

Dırnaqlar necə böyüyür?

Dırnağın böyüməsi də canlı hüceyrələrin bölünməsi hesabına baş verir. Dırnağın kök hissəsində yerləşən hüceyrələr yeni keratin əmələ gətirdikcə dırnaq irəli doğru hərəkət edir.
Bu mexanizm metabolik fəaliyyət tələb edir. Qan dövranı dayandıqdan və hüceyrələr funksiyasını itirdikdən sonra dırnağın normal böyüməsi də mümkün olmur. Dırnağın daha uzun görünməsi isə əksər hallarda barmaq dərisinin quruyaraq dırnaq yatağından bir qədər geri çəkilməsi ilə əlaqəlidir.

Ölümdən sonra dəriyə nə baş verir?

Ölümdən sonra dəridə müxtəlif dəyişikliklər başlayır. Dəri tədricən elastikliyini itirir, quruyur və bəzi hissələrdə sərtləşir. Maye itkisi xüsusilə açıq qalan nahiyələrdə daha nəzərəçarpan olur.
Məhkəmə-tibbi araşdırmalar göstərir ki, ölüm sonrası dərinin həm xarici görünüşündə, həm də mikroskopik quruluşunda dəyişikliklər baş verir. Epidermis, dermis, tər vəziləri, piy vəziləri və saç follikulları tədricən əvvəlki quruluşunu itirir.

Saç follikulları dərhal yox olurmu?

Xeyr. Orqanizmin ölümü ilə bütün toxumalar eyni anda tamamilə dağılmır. Bəzi hüceyrə və toxuma strukturları müəyyən müddət mikroskop altında seçilə bilər. İnsan dərisi üzərində aparılan histoloji araşdırmalarda saç follikullarının ölüm sonrası müəyyən müddət strukturunu saxladığı, daha sonra isə hüceyrələrdə parçalanma və degenerasiya başladığı müəyyən edilib.
Lakin strukturun görünməsi həmin toxumanın əvvəlki funksiyasını normal şəkildə davam etdirməsi demək deyil.

Ölümdən sonra bədəndə başqa hansı dəyişikliklər olur?

Bədən öz bioloji tarazlığını itirdikdən sonra toxumalarda parçalanma başlayır. Dərinin rəngi dəyişə, səthində quruma və soyulma yarana bilər. Parçalanma irəlilədikcə tüklərin və dırnaqların dəri ilə əlaqəsi də zəifləyir.
Bəzi hallarda saçın tökülməsi və dırnaqların ayrılması müşahidə olunur. Yəni ölüm sonrası proseslərin sonrakı mərhələlərində saç və dırnaqların böyüməsindən çox, əksinə onların toxumalardan ayrılması baş verə bilər.

Bu fikir niyə bu qədər geniş yayılıb?

Saç və dırnaqların daha uzun görünməsi ilk baxışda onların böyüməsi kimi qəbul edilə bilər. Dərinin quruması və geri çəkilməsi isə kənardan müşahidə edən insan üçün aydın görünmədiyindən yanlış nəticə yaranır.
Bu fikir ədəbiyyatda, filmlərdə və xalq arasında dəfələrlə təkrarlandığı üçün geniş yayılıb. Bioloji baxımdan saçın və dırnağın böyüməsi canlı hüceyrələrin fəaliyyəti ilə mümkündür.