Niyə təyyarənin pəncərəsi dairəvi olur?

Təyyarələrdə pəncərələrin dairəvi və ya oval formada hazırlanması sadəcə görünüşlə bağlı deyil. Bu quruluş təyyarə gövdəsinin möhkəmliyini qorumağa və təzyiqin pəncərə ətrafında təhlükəli şəkildə cəmlənməsinin qarşısını almağa kömək edir.
Menbe.az saytında təyyarə pəncərələrinin niyə dairəvi hazırlandığını və bu formanın uçuş təhlükəsizliyindəki rolunu öyrənəcəksiniz.

Təyyarə pəncərəsinin forması niyə vacibdir?

Təyyarə yüksəklikdə uçarkən kabinin daxilindəki hava təzyiqi çöldəki təzyiqdən daha yüksək olur. Bu fərq təyyarənin gövdəsinə yük yaradır. Pəncərələr isə gövdədə açılmış hissələr olduğuna görə onların kənarlarının forması yükün necə paylanmasına birbaşa təsir göstərir.
Kvadrat və ya düzbucaqlı pəncərələrdə əsas problem kəskin künclərdir. Təzyiq nəticəsində yaranan gərginlik həmin künclərdə daha çox cəmlənə bilər. Bu isə metalda yorulma və çatların əmələ gəlməsi riskini artırır.

Dairəvi pəncərə təzyiqi necə bölüşdürür?

Dairəvi və oval pəncərələrdə kəskin künclər yoxdur. Buna görə gövdədə yaranan gərginlik pəncərənin ətrafına daha bərabər yayılır. Müəyyən bir nöqtəyə həddindən artıq yük düşmədiyi üçün çatların yaranma ehtimalı azalır.
Başqa sözlə, dairəvi forma təzyiqi yox etmir, onun konstruksiya üzərində daha təhlükəsiz paylanmasına şərait yaradır.

Kvadrat pəncərələr hansı problemə səbəb olmuşdu?

Reaktiv sərnişin təyyarələrinin ilk nümunələrindən biri olan De Havilland Comet-də küncləri daha kəskin olan pəncərələrdən istifadə edilirdi. Aparılan araşdırmalar təyyarə gövdəsindəki bəzi çatların məhz belə açılışların künclərində yüksək gərginliklə əlaqəli olduğunu göstərdi. Sınaqlarda da kvadratabənzər pəncərənin küncündə yorulma çatları müəyyən edilmişdi.
Bu nəticələr təyyarə konstruksiyasında pəncərələrin formasına daha ciddi yanaşılmasına səbəb oldu. Kəskin künclərin əvəzinə yumru kənarlı, oval və dairəvi formalara üstünlük verildi.

Pəncərənin forması təyyarənin gövdəsini necə qoruyur?

Təyyarənin gövdəsi təzyiq altında olan böyük konstruksiyadır. Pəncərə üçün açılan hər bir hissə gövdənin bütövlüyünə təsir göstərir. Buna görə həmin açılışların ətrafında gərginliyin mümkün qədər bərabər paylanması əhəmiyyətlidir.
Yumru kənarlar yükün pəncərənin ətrafından daha rahat ötürülməsinə imkan verir. Kəskin künclər olmadığından müəyyən nöqtələrdə yüksək gərginliyin yaranması və bunun nəticəsində konstruksiyanın zəifləməsi ehtimalı aşağı düşür.

Təyyarə pəncərələri niyə kvadrat hazırlanmır?

Kvadrat pəncərə daha geniş görüntü sahəsi verə bilər. Lakin onun kəskin küncləri konstruksiya baxımından əlavə yük yaradır. Dairəvi və oval forma isə gövdədəki gərginliyin daha bərabər paylanmasına kömək edir.
Məhz buna görə sərnişin təyyarələrinin pəncərələri tam kvadrat deyil, küncləri geniş şəkildə yumrulaşdırılmış oval və ya dairəyə yaxın formada hazırlanır. Kiçik görünən bu konstruktiv detal təyyarənin gövdəsinin möhkəmliyinin qorunmasında mühüm rol oynayır.