Çəngəldən isitfadə niyə günah sayılırdı?

Orta əsrlərdə çəngəl Avropada geniş istifadə olunmurdu. İnsanlar yeməyi əsasən əlləri, qaşıq və bıçaqla yeyirdilər. Buna görə çəngəlin süfrələrdə görünməsi əvvəlcə qəribə qarşılanmışdı. Hətta bəzi din xadimləri bu alətdən istifadəni dəbdəbə və təkəbbür əlaməti kimi qiymətləndirirdilər.
Menbe.az saytında çəngəlin orta əsrlərdə niyə mübahisəli sayıldığını, bəzi din xadimlərinin ona qarşı çıxma səbəblərini öyrənəcəksiniz.

Çəngəl Avropada niyə qəribə qarşılanırdı?

Çəngəldən əvvəl Avropada yeməyi əl ilə yemək süfrə mədəniyyətinin normal hissəsi idi. Qaşıq daha çox maye qidalar, bıçaq isə yeməkləri kəsmək üçün istifadə olunurdu. Bizansda isə iki dişli kiçik çəngəllərə yüksək təbəqənin süfrələrində rast gəlinirdi.
Bu adət İtaliyaya çatdıqda çoxlarına qeyri-adi görünmüşdü. Xüsusilə qızıl və digər qiymətli materiallardan hazırlanan çəngəllər var-dövlət və dəbdəbə göstəricisi hesab edilirdi. Buna görə çəngələ qarşı yaranan etiraz yalnız dini səbəblərlə deyil, onun zənginliklə əlaqələndirilməsi ilə də bağlı idi.

Bizans şahzadəsinin çəngəli mübahisə yaratmışdı

Tarixi mənbələrdə Bizans əsilli Mariya Argiropoulina Venesiyada qızıl, iki dişli çəngəldən istifadə etməsindən bəhs edilir. Onun yeməyə əli ilə toxunmaq əvəzinə xüsusi alətdən istifadə etməsi bəzi din xadimlərinin diqqətini çəkmişdi.
Din xadimi Peter Damian bu davranışı sərt şəkildə tənqid etmişdi. Onun fikrincə, insanın yemək götürmək üçün barmaqları olduğu halda belə bir alətdən istifadə etməsi lazımsız dəbdəbənin göstəricisi idi.

İnsan əli kifayət hesab edilirdi

Çəngələ etiraz edən bəzi din xadimləri insan əlinin yemək üçün kifayət etdiyini düşünürdülər. Onların yanaşmasına görə insanın barmaqları olduğu halda süni vasitəyə ehtiyac duyması düzgün hesab edilmirdi.
Ancaq bu fikir bütün kilsənin rəsmi mövqeyi deyildi. Çəngəldən istifadə bütün Avropada dini qaydalarla qadağan olunmamışdı. Daha çox yeni süfrə adətinə və dəbdəbəli həyat tərzinə qarşı etirazdan söhbət gedirdi.

Çəngəlin görünüşü də mənfi münasibət yaradırdı

Çəngəlin sivri dişləri də onun haqqında mənfi təəssürat. Dini təsvirlərdə şeytanın əlində göstərilən yaba ilə çəngəlin forması arasında oxşarlıq qurulurdu. Bu da y şübhə ilə yanaşanların mövqeyini gücləndirirdi.
Hamını çəngəlin şeytani alət hesab etdiyini söyləmək düzgün olmaz. Ona münasibət bölgədən, sosial təbəqədən və insanların süfrə vərdişlərindən asılı olaraq dəyişirdi.

Çəngəl necə süfrənin əsas alətinə çevrildi?

Çəngəlin praktik üstünlükləri onun getdikcə daha çox qəbul edilməsinə səbəb oldu. Əllə götürülməsi çətin və sürüşkən qidaları çəngəllə yemək daha rahat idi. İtaliyada istifadəsi genişləndikcə çəngələ qarşı əvvəlki mənfi münasibət də zəiflədi.
Daha sonra çəngəl Avropanın başqa bölgələrində də yayıldı və qaşıqla bıçaq kimi əsas süfrə əşyalarından birinə çevrildi. Əvvəlcə qəribə, dəbdəbəli və bəzi dairələrdə günahla əlaqələndirilən çəngəl sonradan süfrə mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsi oldu.