Dəniz suyu niyə duzludur?

Dəniz suyunun duzlu olmasının əsas səbəbi qurudakı süxurlardan ayrılan mineralların çaylar və digər su axınları vasitəsilə dənizlərə daşınmasıdır. Dəniz suyunun təxminən 3,5 faizini həll olmuş duzlar təşkil edir. Onların böyük hissəsi natrium və xlor ionlarından ibarətdir.
Menbe.az saytında dəniz suyunun niyə duzlu olduğunu, duzun haradan gəldiyini və dənizlərin duzluluğunun niyə fərqləndiyini öyrənəcəksiniz.

Dənizdəki duz haradan gəlir?

Yağıntı suyu havadakı karbon qazını özünə çəkdiyi üçün zəif turş xüsusiyyət qazanır. Bu su qayaların və süxurların üzərindən keçərkən onların tərkibindəki mineralların bir hissəsini həll edir. Ayrılan mineral ionları çaylara qarışır. Çaylar isə onları dəniz və okeanlara daşıyır.
Dəniz suyunda müxtəlif minerallar olsa da, ən çox natrium və xlor ionlarına rast gəlinir. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun əsasını da məhz bu iki elementin birləşməsi təşkil edir. Natrium və xlor dəniz suyunda olan ionların 90 faizindən çoxunu əhatə edir.

Çayların suyu niyə dəniz qədər duzlu deyil?

Çaylarda da həll olmuş minerallar və duzlar var. Lakin onların miqdarı dənizlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Çay suyu süxurlardan götürdüyü mineralları özündə saxlayaraq axır. Nəticədə onları dənizə çatdırır. Dəniz isə çoxsaylı çaylardan gələn mineral maddələrin toplandığı böyük su hövzəsidir.
Buna görə çayın suyunu içdikdə güclü duz dadı hiss olunmur. Dəniz suyunda isə duzluluq aydın şəkildə seçilir.

Dənizin dibindən də suya duz qarışır?

Dənizdəki mineralların hamısı qurudan gəlmir. Dəniz dibində yerləşən hidrotermal mənbələr də suyun mineral tərkibinə təsir göstərir. Su dəniz dibindəki çatlara daxil olur. İsti süxurlarla təmasda olur və müxtəlif mineralları həll edir. Daha sonra mineral tərkibli su yenidən dənizə qarışır.
Sualtı vulkanik fəaliyyət də dəniz suyuna müxtəlif mineral maddələrin daxil olmasına səbəb ola bilər.

Bütün dənizlərin duzluluğu eynidirmi?

Xeyr. Dəniz və okeanların duzluluq səviyyəsi bir-birindən fərqlənir. Su itkisi çox, şirin su axını isə az olan qapalı və ya yarımqapalı su hövzələrində duzun miqdarı daha yüksək ola bilər. Çaylardan böyük həcmdə şirin su daxil olan ərazilərdə isə duzluluq nisbətən aşağı olur. Buna görə eyni okeanın müxtəlif hissələrində belə suyun duzluluq göstəricisi fərqlənə bilər.

Ölü dəniz niyə bu qədər duzludur?

Ölü dəniz adi dənizlərdən xeyli yüksək duzluluğu ilə seçilir. Buraya daxil olan suyun xaricə axdığı təbii çıxış yoxdur. Su azalarkən onun tərkibindəki duz və minerallar hövzədə qalır. Nəticədə yüksək konsentrasiya yaranır.
Duzun çoxluğu suyun sıxlığını da artırır. Buna görə insan bədəni Ölü dənizdə adi dəniz suyuna nisbətən daha asan səthdə qalır. Dəniz suyunun duzlu olmasının əsas səbəbi süxurlardan ayrılan mineralların su ilə dənizə daşınması və dəniz dibindəki geoloji proseslərin bu mineral tərkibə əlavə töhfə verməsidir.