İşçilərin maaşı necə hesablanmalıdır?

İşçinin maaşını hesablamaq üçün təkcə əmək müqaviləsində yazılan məbləğə baxmaq lazım deyil. İşlənmiş günlər, əlavə ödənişlər, vergilər və sığorta haqları da yekun məbləğə təsir edir. Buna görə müqavilədə göstərilən maaşla işçinin əlinə keçən pul arasında fərq yarana bilər.
Maaş hesablanarkən əsas məsələ hansı məbləğin hesablamaya daxil edildiyini və hansı tutulmaların aparıldığını düzgün müəyyənləşdirməkdir. Menbe.az saytında işçilərin maaşının necə hesablandığını, maaşdan tutulan ödənişləri və əlavə ödənişlərin hesablanmasını öyrənəcəksiniz.

Maaş hesablanarkən nələr nəzərə alınır?

Hesablama əmək müqaviləsində müəyyən edilmiş maaşdan başlayır. İşçi ay üzrə nəzərdə tutulan iş günlərini tam işləyibsə, əsas əməkhaqqı müqavilədəki məbləğ olur.
Ay tam işlənməyibsə, faktiki işlənmiş günlər nəzərə alınır. Məsələn, aylıq maaş 1 100 manat, həmin ay üzrə iş günlərinin sayı 22-dirsə, bir iş gününə 50 manat düşür. İşçi 20 gün işləyibsə, əsas əməkhaqqı 1000 manat hesablanır. Əlavə işə görə ödəniş, mükafat və digər əlavələr varsa, onlar da hesablamaya daxil edilir.

Brüt və xalis maaş nədir?

Brüt maaş vergi və sığorta tutulmaları aparılmamış əməkhaqqıdır. Xalis maaş isə tutulmalardan sonra işçiyə ödənilən məbləğdir. Əmək müqaviləsində 1 200 manat brüt maaş göstərilibsə, bu, işçinin 1 200 manat alacağı demək deyil. İşçinin üzərinə düşən vergi və sığorta ödənişləri çıxıldıqdan sonra xalis maaş müəyyən edilir. İşə qəbul zamanı razılaşdırılan məbləğin brüt və ya xalis olduğu dəqiq göstərilməlidir.

Maaşdan hansı tutulmalar aparılır?

Əməkhaqqı hesablanarkən gəlir vergisi, məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta üzrə ödənişlər nəzərə alınır.
Tutulmaların məbləği əməkhaqqından, işçinin çalışdığı sektordan və qüvvədə olan qaydalardan asılı ola bilər. Buna görə bütün işçilərin maaşına eyni faizlə yanaşmaq düzgün deyil. İşəgötürənin öz hesabına ödədiyi sığorta haqları da var. Bu ödənişlər işçinin xalis maaşından çıxılmır, lakin şirkətin həmin əməkdaş üçün ümumi xərcinə daxil olur.

İşçi ayı tam işləmədikdə maaş necə hesablanır?

İşçi ayın bütün iş günlərini işləməyibsə, faktiki işlədiyi günlər əsas götürülür. Aylıq maaş 900 manat, ay üzrə 20 iş günü, faktiki işlənmiş müddət isə 18 gündürsə, bir iş gününün əməkhaqqı 45 manat edir. Bu halda 18 gün üçün əsas əməkhaqqı 810 manat olur.
Lakin məzuniyyət, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi və qanunvericiliklə ayrıca tənzimlənən digər hallar eyni qayda ilə hesablanmaya bilər.

Əlavə iş və məzuniyyət ödənişi necə hesablanır?

İşçi müəyyən edilmiş iş müddətindən artıq işləyirsə, əlavə iş üçün ödəniş ayrıca hesablanmalıdır. İstirahət və bayram günlərində görülən işlərdə də qanunvericilikdə nəzərdə tutulan ödəniş qaydaları tətbiq edilir.
Məzuniyyət pulu isə adi aylıq maaş hesablamasından fərqlənir. Onun müəyyən edilməsində orta əməkhaqqının hesablanması ilə bağlı qaydalar nəzərə alınır. Maaş hesablanarkən əvvəlcə əsas əməkhaqqı və əlavələr müəyyən edilir. Sonra işçinin üzərinə düşən vergi və sığorta ödənişləri çıxılır. Qalan məbləğ işçinin alacağı xalis maaşdır. Konkret hesablamada isə qüvvədə olan vergi və sığorta dərəcələrindən istifadə edilməlidir.