Zob nədir və necə müalicə olunur?

Zob boynun ön hissəsində yerləşən qalxanabənzər vəzin böyüməsidir. Vəz bütövlükdə böyüyə və ya onun daxilində düyünlər yarana bilər. Bəzi insanlarda zob yalnız boyunda şişkinliklə özünü göstərir. Böyümə artdıqda udma və nəfəsalma çətinliyi, öskürək və səsdə dəyişiklik yarana bilər.
Menbe.az saytında zob xəstəliyi və müalicəsi haqqında ətraflı məlumat əldə edəcəksiniz.

Zob nədir?

Qalxanabənzər vəz boynun ön hissəsində yerləşən kiçik endokrin vəzdir. Bu vəz T3 və T4 hormonlarını istehsal edir. Həmin hormonlar maddələr mübadiləsi, ürək döyüntüsü, həzm və bədən temperaturunun tənzimlənməsində mühüm rol oynayır.
Zob qalxanabənzər vəzin normadan artıq böyüməsi nəticəsində yaranır. Bəzi hallarda vəzin fəaliyyəti dəyişməsə də, başqa hallarda hormon istehsalı arta və ya azala bilər. Zobun müalicəsi onun ölçüsünə, yaratdığı şikayətlərə və əsas səbəbə uyğun müəyyən edilir.

Zobun növləri hansılardır?

Zob qalxanabənzər vəzin böyümə formasına və hormon istehsalındakı dəyişikliklərə görə müxtəlif növlərə ayrılır. Sadə zobda qalxanabənzər vəz bütövlükdə böyüyür. Nodulyar zobda vəzin daxilində bərk və ya maye ilə dolu düyün yaranır. Multinodulyar zobda isə bir neçə düyün olur.
Zəhərli zob qalxanabənzər vəzin böyüməsi ilə yanaşı, tiroid hormonlarının həddindən artıq istehsalı ilə müşayiət olunur. Toksik olmayan zobda isə vəz böyüsə də, hormon göstəriciləri normal səviyyədə qala bilər.

Zobun yaranma səbəbləri

Zobun əsas səbəblərindən biri yod çatışmazlığıdır. Qalxanabənzər vəzin hormon istehsal etməsi üçün yoda ehtiyacı var. Orqanizm kifayət qədər yod almadıqda vəz hormon istehsalını təmin etmək üçün daha çox işləyir və nəticədə böyüyür.
Haşimoto xəstəliyində qalxanabənzər vəzdə iltihab yaranır və vəzin fəaliyyəti zəifləyə bilər. Tiroidit, qalxanabənzər vəzdə düyünlərin yaranması və bəzi hallarda tiroid xərçəngi də vəzin böyüməsinə səbəb olur.

Zobun əlamətləri hansılardır?

Zobun ən nəzərəçarpan əlaməti boynun ön hissəsində yaranan şişkinlikdir. Kiçik zoblarda isə heç bir aydın şikayət olmaya bilər. Vəz böyüdükcə səsdə xırıltı və ya tutulma, udma çətinliyi, öskürək, nəfəsalma problemi və boğazda sıxılma hissi yaranır.
Qalxanabənzər vəzin fəaliyyəti zəiflədikdə yorğunluq, yuxululuq, dəri quruluğu, qəbizlik və soyuğa həssaslıq müşahidə olunur. Hormon istehsalı artdıqda isə ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, tərləmə, əsəbilik, titrəmə, bağırsaq fəaliyyətinin artması və çəki itkisi kimi əlamətlər meydana çıxa bilər.

Zob necə müəyyən edilir?

Həkim boyun nahiyəsini müayinə edərək qalxanabənzər vəzin böyüməsini və düyünlərin olub-olmadığını qiymətləndirə bilər. Qan analizləri vasitəsilə tiroid hormonlarının səviyyəsi yoxlanılır. Ultrasəs müayinəsi qalxanabənzər vəzin ölçüsünü, quruluşunu və düyünləri daha ətraflı göstərməyə kömək edir.
Şübhəli və ya böyük düyün aşkarlandıqda biopsiya aparıla bilər. Böyük zoblarda və ətraf toxumalara təsirin qiymətləndirilməsinə ehtiyac olduqda əlavə görüntüləmə müayinələrindən istifadə edilir.

Zob necə müalicə olunur?

Müalicə zobun səbəbindən, ölçüsündən və qalxanabənzər vəzin fəaliyyətindən asılıdır. Kiçik və ciddi narahatlıq yaratmayan zoblarda həkim nəzarəti kifayət edir. Qalxanabənzər vəzin az və ya həddindən artıq işləməsi müəyyən edildikdə uyğun dərman müalicəsi tətbiq olunur. Bəzi hallarda radioaktiv yod müalicəsindən istifadə edilə bilər.
Zob çox böyüdükdə, nəfəsalma və udma problemləri yaratdıqda və ya düyünlə bağlı ciddi şübhə olduqda cərrahi müdaxilə nəzərdən keçirilir. Əməliyyat zamanı qalxanabənzər vəzin bir hissəsi və ya hamısı çıxarıla bilər.