İmtahan stressini necə azaltmaq olar?

İmtahan stressi nəticə ilə bağlı narahatlıq, hazırlığın kifayət etmədiyini düşünmək və bildiklərini unuda bilmək qorxusundan yarana bilər. Stress artdıqda diqqəti toplamaq, dərs oxumaq və suallara sakit yanaşmaq çətinləşir. Hətta mövzuları yaxşı bilən şagird və tələbələr də imtahan qarşısında həyəcan keçirə bilirlər.
Əslində müəyyən səviyyədə həyəcan insanı diqqətli olmağa və məsuliyyətini hiss etməyə sövq edir. Çətinlik stress idarəolunmaz həddə çatanda başlayır. Fikirlər qarışır, diqqəti toplamaq çətinləşir və insan bildiyi sual qarşısında belə tərəddüd edə bilir. Bəs imtahan stressini necə azaltmaq və hazırlıq prosesini daha rahat idarə etmək olar?
Menbe.az saytının bu məqaləsində imtahan stressinin əsas səbəblərini və imtahan zamanı diqqəti necə qorumağı öyrənəcəksiniz.

İmtahan stressi niyə yaranır?

İmtahan stressinin ən çox rast gəlinən səbəblərindən biri uğursuzluq qorxusudur. Aşağı bal toplamaq, ailənin gözləntilərini qarşılaya bilməmək və istədiyi nəticəni əldə etməmək barədə düşünən şagird öz üzərində əlavə təzyiq yarada bilər.
Başqalarının nəticələri ilə müqayisə də stressi artırır. Dostunun neçə bal topladığına və nə qədər mövzu bitirdiyinə baxmaq əvəzinə öz zəif tərəflərini müəyyənləşdirmək daha faydalıdır. Hansı mövzuda səhv etdiyini bilmək hazırlığın istiqamətini daha düzgün müəyyənləşdirir.

Hazırlıq planı stressi necə azaldır?

Bütün mövzuları eyni anda düşünmək hazırlığı olduğundan daha ağır göstərir. Buna görə fənləri və mövzuları hissələrə bölmək lazımdır. Yaxşı bildiyin mövzuları qısa təkrar etmək, zəif olduğun hissələrə isə daha çox diqqət ayırmaq mümkündür.
Test işləyərkən yalnız nəticəyə baxmaq kifayət deyil. Səhv cavabların səbəbini araşdırmaq daha vacibdir. Mövzunu bilmədiyin, sualı düzgün oxumadığın və ya diqqətsizlik etdiyin aydınlaşdıqda növbəti hazırlıq daha məqsədli olur. Plan həddindən artıq ağır olmamalıdır. Yerinə yetirilməsi mümkün olmayan çoxlu tapşırıq yazmaq əvəzinə konkret mövzular və testlər seçmək hazırlığı daha rahat idarə etməyə imkan verir.

Yuxu və fasilə niyə vacibdir?

Daha çox dərs oxumaq üçün yuxunu azaltmaq hazırlığın keyfiyyətinə mənfi təsir edir. Yuxusuzluq diqqəti zəiflədir, öyrənilən məlumatı xatırlamağı çətinləşdirir və səhvləri artıra bilər.
Fasiləsiz oxumaq da səmərəli deyil. Eyni mətni bir neçə dəfə oxuyub anlamadığını və ya testlərdə diqqətsiz səhvlərin artdığını görürsənsə, qısa fasilə vermək faydalıdır. Masadan qalxmaq, hərəkət etmək və su içmək zehni yorğunluğu azaltmağa kömək edir.

Mənfi düşüncələri necə idarə etmək olar?

İmtahan yaxınlaşdıqca heç nə bilmədiyini, bütün sualların çətin olacağını və ya bildiklərini unudacağını düşünmək mümkündür. Belə fikirlər qəbul etmək stressi daha da artırır. Öz hazırlığına dolğun yanaşmaq daha faydalıdır. Bəzi mövzularda zəif olmaq heç nə bilməmək demək deyil. Sınaqlarda etdiyin səhvləri uğursuzluq kimi deyil, hansı mövzuları yenidən işləməli olduğunu göstərən məlumat kimi qiymətləndir.
Həyəcan gücləndikdə nəfəsi yavaşlatmaq da kömək edə bilər. Bir neçə sakit nəfəs diqqətin yenidən toplanmasını asanlaşdırır.

İmtahan zamanı stressi necə azaltmaq olar?

İmtahanda çətin sualla qarşılaşmaq digər sualların da çətin olacağı demək deyil. Bir suala cavab tapa bilmədikdə panikaya düşmək əvəzinə digər tapşırıqlara keçmək daha məqsədəuyğundur. İmtahan zamanı həmin suala sonra yenidən qayıtmaq olar.
Sualları tələsmədən oxumaq da vacibdir. Mövzunu bildiyin halda sualın tələbini səhv anlamaq lazımsız bal itkisinə səbəb ola bilər. İmtahan zamanı neçə bal toplayacağını düşünmək əvəzinə qarşındakı suala diqqət yetirmək daha faydalıdır. Planlı hazırlıq, kifayət qədər yuxu, səhvlərin təhlili və həyəcanı idarə etmək imtahan stressini azaltmağa kömək edir.